“De adem wil. Maar het lichaam houdt het soms nog even tegen.”
Een gesprek met Ketu Bø en Joyce Tacl over fascia, de stille taal van het weefsel, en de kunst van het wachten
Ze zitten tegenover elkaar als mensen die al vaker samen in een ruimte hebben gezeten. Geen ongemak, geen formele presentatie. Ketu Bø leunt licht naar voren als hij praat, met de rust van iemand die heeft geleerd te wachten. Joyce Tacl luistert — en als ze reageert, bouwt ze verder op wat hij zegt alsof het een gesprek is dat ze al lang van plan waren te voeren.
Ketu is lichaamstherapeut, groepsleider en MER-trainer met dertig jaar ervaring. Joyce is ademcoach en oprichter van Inner Sanctum, een terrein aan de rivier de Homem in Noord-Portugal dat ze bewust heeft gebouwd als plek voor stilte en lichaamswerk. Ze werkt al meer dan 25 jaar als hulpverlener — en ze spreekt even gemakkelijk vanuit haar vakkennis als vanuit haar eigen proces. Dat is geen toeval. Het is een keuze. Dit najaar geven ze samen een zesdaagse module: Inspiration: Opening the Breath. Zes deelnemers. Zes dagen. De combinatie van fascia en adem op een plek die zelf al ademt.
We ontmoeten hen op een middag waarop het licht van Noord-Portugal precies zo valt als Joyce omschrijft als ‘de reden dat ik hier ben gebleven’. Het gesprek dat volgt is geen interview in de gebruikelijke zin. Het is meer een denken-in-het-openbaar van twee mensen die elkaar aanvullen, tegenspreken en soms even stil zijn — met alle drie even veelzeggend.
Hoe het begon
We beginnen bij het begin. Ketu, hoe ben jij bij fascia terechtgekomen?
Ketu Bø
Met Ida Rolf. Rolfing, Structural Integration, dat was de oorsprong. Ida Rolf was de eerste die systematisch liet zien hoe houding, beweging en fascia met elkaar verweven zijn. Dat je mensen niet kunt begrijpen door alleen naar spieren of gewrichten te kijken, maar dat je het bindweefsel moet meenemen. Het bindweefsel dat alles omhult, verbindt, scheidt en dat spanning vasthoudt op manieren die je met massage of ademwerk alleen niet volledig bereikt.
Ketu Bø
Wat me niet meer losliet: fascia reageert niet op kracht. Je kunt niet duwen, niet overtuigen. Je moet aanwezig zijn en wachten. Vertraging is de techniek.
Joyce knikt. Ze heeft dit voor het eerst echt gevoeld niet als theorie, maar in haar eigen lichaam, in een sessie met Ketu.
Joyce, herken je dat moment — het moment waarop je besefte dat de adem alleen niet altijd genoeg is?
Joyce Tacl
Bij mij begon het met de mentale en emotionele laag. Ik werk al meer dan 25 jaar als hulpverlener, en in al die jaren heb ik gezien hoe mensen vastlopen — niet omdat ze het niet willen, maar omdat het lichaam een eigen verhaal vertelt. Dat gold ook voor mezelf.
Joyce Tacl
Ademwerk heeft me geleerd mijn innerlijke wereld meer ruimte te geven. Langzaam voelde ik hoe mijn zenuwstelsel tot rust kon komen. Beperkende overtuigingen over mezelf, over de wereld, over relaties — ze transformeerden. Ik leerde veiligheid voelen. En dat had een directe weerslag op alles om me heen, op mijn relaties, op hoe ik aanwezig kon zijn voor anderen.
Joyce Tacl
Maar er bleef iets. Mijn lichaam — mijn spieren, mijn houding — had zich jarenlang gevormd rondom bescherming. Alertheid als standaard. Spanning als strategie. Dat gaat niet zomaar weg omdat je er mentaal doorheen bent. Dat weefsel heeft zijn eigen geheugen. Zijn eigen tijd. En ik geloof dat je alleen echt aanwezig kunt zijn — voor jezelf en voor een ander — als je ook op dit niveau bereid bent jezelf te kennen.
Joyce Tacl
Dat is waarom ik gefascineerd raakte door fascia. Niet als theorie, maar als de volgende laag van mezelf die ik mocht leren kennen.
Ketu Bø
Dat is precies waarom we samen werken. Ik zie bij ademcoaches dat ze prachtig werk doen en tegelijk soms voelen dat er meer mogelijk is. Dat ‘meer’ zit in het weefsel. En Joyce ziet bij haar deelnemers wat er opengaat als je die twee werelden verbindt.
“Dat kun je niet terugdraaien als je het eenmaal hebt gevoeld.”
Wat het lichaam vasthoudt
Ketu, wat gebeurt er anatomisch? Wat doet fascia met de ademhaling?
Ketu Bø
Het middenrif bevindt zich op de grens van wat we bewust kunnen sturen en wat vanzelf gaat. Het is de enige ademspier die je ook willekeurig kunt aansturen. Maar als de fascia rondom het diafragma verklit of verkort is, dan wordt die bewegingsvrijheid beperkt. De ademhaling raakt niet bekneld in het hoofd, maar in het weefsel.
Ketu Bø
En er speelt meer: fascia is geen passief bindmiddel. Het heeft receptoren, het communiceert met het zenuwstelsel. Als je zacht werkt met fascia, stuur je ook een signaal naar het zenuwstelsel: het is veilig. Je hoeft niet meer zo gespannen te zijn. En dan opent de ademhaling vanzelf.
Dat klinkt alsof lichaamswerk en ademwerk hetzelfde gesprek voeren, alleen in een andere taal.
Joyce Tacl
Precies. De ademhaling is het meest directe systeem dat we hebben om het zenuwstelsel te beïnvloeden. Maar als het lichaam fysiek geblokkeerd is, bereik je de grenzen van wat de adem alleen kan doen. Door fascia erbij te betrekken, werk je op twee niveaus tegelijk.
Ketu Bø
Het is een verdieping, geen vervanging. Dat is precies hoe we het ook in de module opbouwen. We beginnen bij het lezen van de ademhaling via het lichaam. Daarna gaan we met de handen werken. En dan integreren we dat in bestaande sessies, zodat het niet naast je werk staat, maar erin verweven zit.
Ketu pauzeert even. “Mag ik iets toevoegen over energie?” Joyce maakt een gebaar: ga je gang.
Ja. Want het is ook een groter verhaal dan anatomie alleen, nietwaar?
Ketu Bø
Fascia houdt meer vast dan spanning. Het houdt ervaringen vast. Emoties die niet volledig zijn uitgedrukt, trauma dat is opgeslagen omdat het zenuwstelsel geen andere keuze had. De verbinding tussen fascia, zenuwstelsel en emotionele regulatie is inmiddels neurobiologisch goed onderbouwd. Het is geen idee, het is anatomie.
Ketu Bø
Wat ik levensenergie noem, is eigenlijk dit: de mens als geheel. Niet een lichaam dat een geest heeft, niet een geest die een lichaam gebruikt. Maar een ondeelbaar systeem. En fascia is het bindweefsel van dat systeem. Letterlijk en figuurlijk.
Joyce Tacl
Ik geloof dat heling op meerdere niveaus tegelijk plaatsvindt. In de adem, in de aanwezigheid van de begeleider, en op celniveau. Maar ik geloof ook — en dat is iets wat ik in 25 jaar hulpverlening steeds opnieuw heb gezien — dat echte verandering pas mogelijk wordt als we echt aanwezig zijn. Niet als techniek. Als mens. Alleen dan openen we de ruimte waarin iets kan bewegen.
Joyce Tacl
Wanneer die niveaus samenkomen, dan verandert er iets wat echt standhoudt. Niet tijdelijk beter voelen. Maar anders worden.
“We werken niet op het lichaam. We werken mee met het lichaam.”
De plek die meedoet
Joyce, jij hebt Inner Sanctum bewust gebouwd als plek voor dit werk. Waarom is de plek zo belangrijk?
Joyce Tacl
Omdat transformatie niet plaatsvindt in een vacuüm. De ruimte doet mee. De stilte doet mee. De geur van het gras, de rivier die je kunt horen als je het raam openzet, de vlinders die er gewoon zijn. Dat is geen achtergrond. Dat is deel van het werk.
Ketu Bø
Ik ben er geweest en ik begrijp waarom Joyce het zo heeft neergezet. Er is iets met die plek — het terrein, de rivier, de manier waarop de natuur je omhult zonder dat je er moeite voor hoeft te doen. Het zenuwstelsel reguleert al voordat we beginnen.
Ze kijken elkaar even aan. “Dat is precies wat ik bedoel,” zegt Joyce.
Joyce Tacl
We werken in een groep van maximaal zes mensen. Dat is een bewuste keuze. Je hebt ruimte nodig om iets te voelen, te integreren, er met rust in te zijn. Geen grote groep, geen prestatiedruk. Alleen de ruimte om aanwezig te zijn.
“Het zenuwstelsel reguleert al voordat we beginnen.”
Voor wie, en wat het oplevert
Voor wie is deze module bedoeld?
Ketu Bø
Voor ademcoaches die een laag dieper willen. Voor lichaamstherapeuten die meer met ademhaling willen werken. Voor iedereen die al weet hoe het lichaam in grote lijnen werkt en nu benieuwd is: wat houdt het weefsel vast? En hoe werk ik daarmee zonder mijn eigen werkwijze los te laten?
Joyce Tacl
Je hoeft geen voorkennis over MER te hebben. De module staat op zichzelf. Maar hij is ook de eerste stap in de volledige MER-opleiding tot gecertificeerd practitioner, als je verder wilt gaan. Je kunt hier beginnen. En zo ver gaan als je wilt.
Wat hopen jullie dat deelnemers meenemen naar huis?
Ketu Bø
Een nieuwe taal. De taal van het weefsel. En het geduld om erin te worden. Want haastige fascia bestaat niet. Ik hoop dat mensen teruggaan naar hun praktijk met meer stilte in hun handen en meer geduld in hun ogen.
Joyce Tacl
Dat ze iets hebben gevoeld wat ze nooit eerder hebben gevoeld. En dat ze dat kunnen overdragen. Niet als techniek, maar als aanwezigheid. Dat is voor mij de kern van dit werk — en van alles wat ik doe.
Het gesprek loopt niet zozeer af als dat het tot stilte komt. Een stilte die, gegeven alles wat er net is gezegd, precies op zijn plek is.
“Meer stilte in je handen. Meer geduld in je ogen. Dat is wat fascia je leert.”
Doe mee — Inspiration: Opening the Breath
Je kunt dit zelf voelen. Inspiration: Opening the Breath is de eerste module die Ketu Bø en Joyce Tacl samen geven op Inner Sanctum. Er zijn zes plekken. Niet meer. Geen grote groep, geen haast. Alleen ruimte — voor wat wil bewegen.
— Datum · Vrijdag 2 oktober — woensdag 7 oktober 2025
— Locatie · Inner Sanctum, Vila Verde, Noord-Portugal
— Groep · Maximaal 6 deelnemers
— Investering · € 2.250
De module staat op zichzelf en is tegelijk de eerste stap in de volledige MER-opleiding tot gecertificeerd practitioner — zeven modules, 450 uur, een opleiding die je manier van werken fundamenteel verandert.
Reserveer je plek: reserveren@inner-sanctum.com
Meer info: inner-sanctum.com
Over de sprekers
Ketu Bø
Lichaamstherapeut · MER trainer · Groepsleider
Ketu Bø heeft meer dan dertig jaar ervaring als groepsleider, lichaamstherapeut en trainer. Opgeleid aan de Osho Humaniversity in Nederland, gecertificeerd als Postural Integration practitioner, MER (Myofascial Energetic Release) practitioner en NARM (Neuro Affective Relational Model) practitioner. Hij geeft les aan Bodymind Opleidingen en begeleidt MER-trainingen internationaal. Ketu werkt met warmte, precisie en humor — en met een diepgaand respect voor het tempo van het lichaam. Hij gelooft dat geduld geen eigenschap is die je hebt, maar iets wat het weefsel je leert.
Joyce Tacl
Ademcoach · Oprichter Inner Sanctum · Vila Verde, Portugal
Joyce Tacl werkt al meer dan 25 jaar als hulpverlener, en begeleidt vrouwen, koppels en groepen in individuele coaching en retraites aan de intersectie van adem, lichaam en bewustzijn. Haar eigen weg — door ademwerk, somatisch herstel en het loslaten van jarenlange beschermende patronen — vormt de basis van haar werk. Ze spreekt open over haar eigen proces, omdat ze gelooft dat alleen echte aanwezigheid ruimte opent om te groeien. Ze is oprichter van Inner Sanctum in Vila Verde, Noord-Portugal, een plek die ze bewust heeft gebouwd als container voor transformatie: stil genoeg om te horen wat er wil bewegen, ruim genoeg om het toe te laten.